Geduldige vriendelijkheid: een heerlijke tweevruchtendrank

Deze keer wil ik de vierde en vijfde vrucht die Paulus noemt in één verhaal laten spreken. In combinatie zijn ze heerlijk! Mijn moeder gaf me vroeger als ik ziek was een mix van sinaasappel en banaan. Daar kikkerde ik altijd van op! Hier gaat het over “geduld en heel milde vriendelijkheid”. Een supercocktail!

Eerst maar de bijbelteksten:

Maar de vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, 23zachtmoedigheid en zelfbeheersing

Uit de brief aan de Romeinen, hoofdstuk 2:

Of veracht u zijn onbegrensde vriendelijkheid, verdraagzaamheid en geduld en verdraagzaamheid, en weet u niet dat zijn onbegrensde vriendelijkheid u tot inkeer wil brengen?

Ik begin met een verhaal dat een heel aantal van jullie wel zal herkennen. Op de middelbare school ben ik er vaak uitgestuurd. Dat had te maken met “mijn mond”, die ik voor leraren treiterend kon inzetten. Ik weet niet precies waarom ik dat deed. Pubergedrag? Niet lekker in m’n vel zitten omdat we thuis enorme sores hadden? Grenzen zoeken? De combinatie? Voorbeeld: in 6 VWO zit ik naast Liesbeth bij Engels, voorste bank. We delen samen één boek, dat we hebben geleend van onze achterbuurvrouwen. Allebei zijn we nl. ons boek vergeten. De leraar – laat ik hem Groen noemen – vindt dat we teveel met elkaar praten en wordt boos. Hij is net zo oud als ik nu, ergens begin 60, paar jaar voor zijn pensioen. Misschien is hij na al die jaren al die leerlingen wel een beetje zat en als ze dan ook er met de pet naar gooien….  Hij ziet ook dat we maar één boek hebben en op zijn vraag “wie van jullie heeft z’n boek vergeten?” is het eerlijke antwoord: “allebei, deze is van onze achterbuurvrouwen….” Hij begint verschrikkelijk kwaad te worden, ons aan te spreken op gedrag, inzet, naderend examen en dat het slecht met ons gaat aflopen. Tijdens de tirade kijk ik hem strak aan. Dat maakt hem nog bozer, hij smijt z’n bril door de klas en hij schreeuwt me toe: “zou je je ogen niet eens neerslaan als ik tegen je praat. Je moet je schamen!!!” Ik: “meneer, mijn ouders hebben me geleerd dat het beleefd is om iemand aan te kijken als die tegen je praat”. Super beleefd…? Nou ja, vooral hem het bloed onder zijn nagels vandaan halend en ik wéét ook dat ik dat doe. “Eruit en je hoeft de rest van het jaar er niet meer in te komen. Je ziet maar hoe je het redt met je examen!!!!” Oeps…..

Wie eruit wordt gestuurd moet in die dagen naar de conrector. Ik ken ze allemaal, zij mij. Het maakt uit bij wie je terechtkomt. De meesten zitten tegen hun pensioen aan net als meneer Groen van Engels… Hoe flexibel ben je dan nog? Wéér zo’n leerling. Weer die Wim…… Als je bijv. bij dhr. Slager (andere naam) komt, dan weet je dat je fors de pineut bent. Die lijkt er aardigheid aan te hebben je flink te straffen. Dus doe je je best om de waarheid te verzachten of te verdraaien. Kom je bij Den Heijer (echte naam), dan is die ook in de 60, maar zijn ogen twinkelen met een soort van humor én belangstelling. Je durft eerlijk te zijn, omdat hij ziet wat je geflikt hebt én dat je een 17 jarige jongen bent. Die – zoals in mijn geval – last heeft van het feit dat er problemen thuis zijn met een vader die is opgenomen in een alcoholkliniek. Hij hoort me aan, het eerlijke en volledige verhaal,  schudt z’n hoofd en zegt dat ik mezelf in de nesten heb gewerkt en dat dat stom is. Hij zegt het op een manier dat ik me niet gestraft maar begrepen voel. En dat hij met dhr. Groen gaat praten om een goed woordje voor me te doen. De volgende dag moet ik terugkomen: Wim, ga je excuses aanbieden aan Groen en probeer dit gedrag achterwege te laten. Ik voel precies wat hij bedoelt en bedank hem. Dhr. Groen en ik sluiten vrede en op mijn examen haal ik een 8 voor Engels. Ik slaag en kan een volgende fase van m’n leven in!

Geduld en milde, onbegrensde vriendelijkheid. Om met dat laatste woord te beginnen: in het Grieks is het woordje voor vriendelijk/mild “chrèstos”. En ja, dat klinkt bijna net hetzelfde als “Christos”, het Griekse woord dat Gezalfde betekent en dat gaat over Jezus: de chrèstos van Christos, de vriendelijke mildheid van Jezus. “Mijn juk is mild”[1], is zo’n bekende tekst als Jezus mensen uitnodigt om bij Hem te komen als je levensmoe en enorm belast bent. Dat klinkt meer als den Heijer dan als Slager. Het is hét grondwoord van hoe Jezus doet én hoe Hij is. Tot ergernis van allerlei serieuze religieuze (!) clubs in Israël slaagt Jezus erin, mensen die hopeloos met zichzelf en hun omgeving overhoop liggen uit hun isolement én sores te halen. Dat doet Hij dus met die oneindige houding van vriendelijkheid die ontwapent en mensen veiligheid biedt. Zonder oordeel, maar vooral door met liefde zijn oor te delen en écht te luisteren én lief te hebben. Een zwaar psychotische man[2], een vrouw met problemen met zichzelf en mannen[3], een tollenaar die klein van stuk en van binnen gekwetst is en van buiten anderen het vel over de oren trekt[4]. En ook zijn goede zichzelf zo tegenvallende vriend Petrus[5]. Allemaal durven ze met hun ziel en billen bloot en de houding van vriendelijkheid overwint het kwade dat gebeurd is. Verzoend met jezelf, verzoend met God. En daar staat de bijbel vól mee.

En ja…, daar speelt geduld – lankmoedigheid – een rol in. Dhr. Den Heijer was vast al zo’n 30 jaar aan het optrekken met die pubers….. Krijg je er nooit genoeg van, raakt je geduld nooit een keer op???? En Jezus loopt – namens de Vader – al eeuwen aan tegen mensen die zich tegen God, elkaar en zichzelf keren. Aan het kruis – als mensen het allerbarstens bont hebben gemaakt, voor het levensexamen zakken ze verschrikkelijk – bidt Hij: Vader vergeef het ze…, ze weten niet wat ze doen.[6]

Dat Paulus zélf met déze vruchten aankomt zegt ook alles over hoe hij God in Jezus heeft leren kennen[7]. Als hij zichzelf vies tegenkomt richting Damascus en erachter komt wat hij in feite geflikt heeft met zijn gedrag, komt er een man naar hem toe namens Jezus die hem in alle ultieme vriendelijkheid – je moet de chrestos van Christos hebben, Paulus! – een nieuwe kans biedt. Zodat hij zijn leven op een heel bijzondere manier kan hervatten. Mijn slagen voor het VWO met een acht op Engels is er totale peanuts bij.

Voor Paulus is die chrestotès (het zelfstandig naamwoord van chrestos: vriendelijkheid!) heilig. Dat is dé manier van God om bij ons mensen binnen te komen. Als zelfs dat niet helpt, als je dat in de wind slaat, hoe moet je leven dan van binnenuit verzacht, hersteld, bemind worden?

Het is opnieuw het beeld van “de vrucht” van de Geest. De eindeloze, geduldige mildheid van God die in ons mildheid wil uitwerken. Naar onszelf én naar de ander. Meneer den Heijer had dat goed begrepen en na al die jaren ben ik hem er nog steeds dankbaar voor. Hij liet daarin iets zien van de vruchten van de Geest aan een kwetsbare puber van 17 met een iets te grote bek.

[1] Mattheüs 11:29-30

[2] Mattheüs 8:28-30

[3] Johannes 4:1-32

[4] Lucas 19:1-10

[5] Johannes 21:15-19

[6] Lucas 23:34

[7] Handelingen 9:1-19