Sinds januari vorig jaar is dhr. Trump nu opnieuw aan de macht in de VS. Ik kan sindsdien geen dag herinneren dat hij niet op de één of andere manier flink van zich laat horen. Is het niet met dreigen met heffingen, dan wel met het innemen van Groenland of Canada of…, vul maar in. Nu wil hij weer even Groenland (Iran is even niet interessant). Het lijkt wel of de media er ook een soort van “aan verslaafd” zijn. Net als wanneer het sterkste jongetje van de school weer heel hard schreeuwt en iedereen – ook degenen die niet bij hem in de klas zitten en geen reden tot angst hebben – bij voorbaat al bang is voor een pak slaag: we vallen stil en luisteren bijna bevroren van angst naar het gescheld en getrumpetter.
Nieuws kan je stemming flink bepalen. Dat geldt niet alleen voor Trump, maar voor alles: Poetin, Gaza, Israël, Iran, Soedan, klimaat, onrust en geweld in eigen land…. Het is maar net waar je je zorgen over maakt – daarin verschillen we nu eenmaal – , maar langs alle kanten en alle uren wordt de bezorgdheid gevoed. Nu we van ’s ochtends vroeg (de krant) tot ’s avonds laat (de tv-programma’s) en 24/7 via internet (desnoods met push-berichten) op de hoogte zijn van wat er op veel plekken op de wereld speelt, krijg je ook héél veel nieuws te verstouwen. Als je “nieuws tot je hersenen” zou vergelijken met “voedsel in je buik”, dan is de conclusie snel getrokken: veel te veel en erg ongezond eten. Waarom moet ik – zoals vorige week in het nieuws was – weten dat er een 21 jarige Nederlander in Panama is opgenomen in het ziekenhuis met mazelen?
Lang heb ik iedere morgen met een soort van plezier bij mijn yoghurt met muesli – lijkt me voor de maag een gezond begin – dagblad Trouw gelezen. Dat plezier vergaat me steeds meer: met de muesli in mijn maag lepelend neem ik een onwaarschijnlijke hoeveelheid ellende tot me, waarbij Trouw geobsedeerd lijkt door het getrumpetter aan de overkant van de grote plas. Zo’n krant wakkert zorgen aan, bederft eetlust en voor je het weet word je er somber van. Dokters krijgen meer en meer te maken met mensen die vanwege wereldproblemen somber raken. Vaak is die somberheid verbonden met eigen problematiek. Arjen Lubach is een triest en raak voorbeeld. Door het maken van zijn dagelijkse show met daarbij een overdaad aan slecht nieuws raakte hij in een depressie, zo vertelt hij in een podcast (de ongelooflijke podcast nr. 264)
Ik heb mezelf op rantsoen gezet. Toen ik predikant werd heb ik in de eerste jaren regelmatig wakker gelegen van mensen die met hun problemen op mijn pad kwamen. Als ik wakker lag, losten hun problemen zich niet op, maar mijn stemming en veerkracht werden vanwege slaaptekort wél minder. Er kwam toen het verhaal van paus Johannes de 23e – ja, lang geleden, rond 1960…. – voorbij. Toen die gekozen was sliep hij de eerste nacht voor geen meter. De volgende nacht heeft hij zijn mijter op het nachtkastje gezet en gezegd tegen God: ik ga slapen, het is Uw kerk en Uw mensen, houd U s.v.p. de wacht. Hij sliep als een roos. Het hielp mij om te denken: als ik mensen help door wakker van ze te liggen, dan ben ik een aso als ik ga slapen. Als ik ze er niet mee help, heb ik mezelf (en mijn omgeving) ermee en ben ik een soort van dombo. Het zijn uw mensen en hun problemen, houd U de wacht, ga ik slapen. Ik sliep beter.
Dat zijn nog de mensen die je dan kent. Maar al die nieuwsbeelden van mensen die daardoor een gezicht krijgen en een appèl op je doen kén je niet. En je kunt er ook niet wat aan doen. Wat bidden, soms een gift. Maar het is ergens van de zotte – teveel eer voor het kwaad en de ellende in de wereld – dat hún ellende de mijne wordt en ik – en wie dan ook – er somber van word. Het is in de lijn van wat Prediker ergens schrijft – zo eenvoudig én zo wijs in één – : Belast je hart niet met verdriet en houd je lichaam vrij van kwalen, want je jeugd en jonge jaren zijn al snel voorbij. Het tweede lukt niet (jeugd is langzamerhand echt wel voorbij). Het eerste kan ook als je 64 bent. Het vraagt wat discipline. Het is teveel eer voor het donker waar je zelf niet in zit om dáár zelf somber van te worden.
Er is een woord van Jezus: let op de vogels aan de hemel, ze maken zich geen zorgen, hun leven is in de hand van God. Let op de lelies op het veld – soort paardenbloem in Israël, heel gewoon bloemetje – , ze maken zich ook geen zorgen over hoe ze overkomen. Zoek EERST het Koninkrijk van God en zijn gerechtigheid…. Ik vermaak me in de morgen bij de muesli met andere dingen – soms met de puzzel in Trouw, het enige luchtige dat er zo’n beetje in staat, de rest is veel nieuws dat gisteravond nieuws was; mooi overslaan dus – , daarna ga ik op mijn bidkrukje. Daar heb ik uitzicht op een orchidee én op vogels. Regelmatig vraag ik aan de vogels of zij al wat van het getrumpetter hebben gehoord en er last van hebben. Ze kwetteren erop los en weten niks van trumpetteren en hebben iets heel onbezorgds over zich….. Ik leer van ze, zoals reeds aanbevolen door Jezus. Het is opvallend dat die zich in de evangelieverhalen ook niet erg bezig houdt met Augustus in Rome…. Meer met de dingen van dichtbij waar Hij zeer op betrokken is.
Een paar keer per dag wat nieuws – een mens moet wel wat bijblijven en het ook erg blijven vinden – . Maar EERST de mussen, de orchidee en het bidkrukje. De stemming stijgt, de somberheid zakt….. Mooi laten trumpetteren in de verte, de mussen zijn vlakbij.
