4 mei denken we aan alle mensen die in de Tweede Wereldoorlog (en daarna!) stierven voor onze vrijheid. En we zeggen: dit nooit meer. Laten we onze vrijheid koesteren en dankbaar zijn voor die offers!

4 mei denken we aan alle mensen die tot zondebok werden gemaakt door de Duitsers: Joden, homoseksuele mensen en Roma/Sinti en die werden afgevoerd en vermoord. We zeggen “dit nooit meer En daarom staat bijvoorbeeld artikel 1 in onze grondwet:

Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.”  En uit dankbaarheid dat Amerikanen, Canadezen, Engelsen, Polen hun leven gaven voor onze vrijheid, toen wij diep in de penarie zaten, helpen wij nu mensen die nú in de penarie zitten. Ook al kost dat ons wat…..

De Jodenweg in Ane/Engeland. Een prachtig stukje natuur bij het Engelandse bos. Met een akelige geschiedenis: van januari 1942 tot en met 2 oktober werkten zo’n 195 joodse mannen gedwongen aan o.a. het maken van wat nu heet “Jodenweg”. Hun naam is dus verbonden aan die weg. Daarna waren deze Joden…, weg. Afgevoerd naar Westerbork, daarna afgevoerd naar vernietigingskampen. Ze woonden tijdelijk in kamp Molengoot, aan de Luggersweg staat nog een monument ter herdenking. Dit nooit meer! Mensen die worden opgesloten om hun ras om te worden afgevoerd….. Artikel 1….

Zo’n 400 meter van kamp Molengoot ligt nu 10 jaren het AZC aan de Jachthuisweg. Dat AZC is precies het tegenovergestelde van kamp Molengoot. Waar in Molengoot mensen gevangen werden gehouden om te worden afgevoerd en te worden vermoord, worden in het AZC mensen OPgevangen en beschermd omdat ze in hun eigen land worden bedreigd. Of dat laatste altijd wáár is en of ze recht hebben op bescherming en asiel, dat wordt onderzocht. Maar er zit iets gróóts in, iets warmhartigs. Een concrete toepassing van “dit nooit meer”.

Het is terecht dat dat AZC nu gaat sluiten. In 2015 is besloten dat het er kwam.[1] Dat vraagt iets van de buurt. Hulde aan die buurt! Het vraagt iets van de samenleving. Prachtig dat we dat deden én doen. In 2021 stemde de voltallige gemeenteraad in met het verlengen voor nog eens 5 jaren. Voorwaarde van de raad was wél dat er vooral gezinnen zouden komen, die we hulp en opvang gingen bieden.[2] Dat is maar zeer ten dele door het COA gehonoreerd. Daarmee toonde het COA zich niet betrouwbaar. Zoals het COA zich ook niet betrouwbaar toonde, toen ze garandeerden per brief aan omwonenden dat alle asielzoekers voor 8 maart vertrokken zouden zijn.[3] Ze deden daar nog een nare schep bovenop door te zéggen dat de ontruiming topprioriteit had en ontkenden datzelfde bericht in een intern memo.[4] Dat is misbruik maken door een overheidsinstelling van de gastvrijheid van de Hardenbergse samenleving. Het is beschamend en schandalig dat de overheid dat doet. De 240 mensen die nu nog in het AZC verblijven maken dat misbruik NIET. Zij kunnen geen kant op. Onze ergernis en woede over de overheid mogen niet worden afgewenteld op hen.

Dat en een aantal incidenten waarbij een kleine groep AZC’ers actief betrokken was op een heel negatieve manier hebben ertoe geleid dat de stemming behoorlijk is omgeslagen in Hardenberg. Trouwens, niet alleen bij ons, dat gebeurt in het hele land. Hard omgeslagen. Nederlandse mensen gebruiken geweld en richten vernielingen aan omdat ze boos zijn en bang dat buitenlandse mensen dat doen: gewelddadig zijn. Je doet dus precies hetzelfde en dat maakt je dus geen haar beter.

Maar in alle eerlijkheid geloof ik niet dat dat de enige oorzaken zijn. Er is in onze mentaliteit, onze gezindheid óók iets veranderd. Minder tolerant, meer “eigen volk eerst of alleen eigen volk”. De opkomst van én de verkiezingsoverwinningen van extreem-rechtse partijen bevestigen die omslag. Het gaat te ver om te zeggen dat alle kiezers op deze partijen extreem rechts zijn. Een deel uit alleen fors ongenoegen. Maar het zou naïef zijn om te zeggen dat er alleen mensen stemmen op deze partijen uit ongenoegen. Er ontstaan ándere gedachten, oude gedachten van 100 jaar geleden, zo in de jaren 30: er ontstaat iets van “als al die buitenlanders weg zouden zijn, dan zou het hier veel beter zijn”. Dat lijkt op “de zondebok” uit de tijd vóór en tijdens de tweede wereldoorlog. In tien jaren, in vijf jaren kan er veel veranderen. Ondanks de inzet van organisaties als vluchtelingenwerk, het buddyproject en “in beeld” en tallozen die gewoon contact zoeken met medemensen die op de vlucht zijn. Iedereen is van de wereld en de wereld is van iedereen….

Om te illustreren wat er veranderde in onszelf: in 2015 worden in de evenementenhal tijdelijk mensen opgevangen omdat Ter Apel vol zit. Heel veel vrijwilligers komen spullen brengen en de mensen worden hartelijk onthaald.

Tussen 2016 en 2025 vangen we mensen op in het AZC en in 2025 zit de evenementenhal tot 2 avonden bomvol met een paar 1000 heel boze en schreeuwende Hardenbergers die géén AZC meer willen. Veel groter kan het contrast niet zijn. Wat is er toch met ons gebeurd?

Ik hoor tot de mensen die blij zijn met de spreidingswet. Het is in een land dat jaarlijks 4 mei gedenkt en 5 mei viert een soort erezaak dat alle gemeenten in Nederland meedoen aan het helpen van mensen die hulp nodig hebben. Schandalig dat veel gemeenten het niet deden en daardoor o.a. Hardenberg en Ter Apel – plekken van goede wil – in de kou laten staan.

Uiteraard…, in samenwerking met de rest van Europa én met goede criteria om mensen te weren die geen recht/kans op opvang hebben en mensen te helpen – opnieuw in samenwerking met Europa – die die opvang en dat asiel wél nodig hebben. 10 jaar lang heeft het AZC gestaan aan de Jachthuisweg, bij wijk Marslanden. Hulde!!!!!! Misschien ook leerzaam: Marslanden is een enorm “witte en rijke wijk”: 97,1% is in Nederland geboren, de overige 2,9% niet. De gemiddelde WOZ waarde lag in 2025 op 420.000. Mooi dat er dus een aantal kleurrijke mensen doorheen liepen een aantal jaren. De wereld is niet alleen wit en rijk.[5]

Ja, ik woon in Baalderveld. Ook zo’n wijk….., net wat minder rijk, WOZ waarden in 2025 gemiddeld 365.000 euro. Wel bijna zo wit, 96%…. Wat mij betreft mag er de komende 10 jaren rond Baalderveld een plek komen om mensen die gevlucht zijn op te vangen.[6] Zijn wij nu aan de beurt!

Blijft voor mij de vraag: wat is er in die 10 jaren gebeurd met onze warmhartigheid? En wat bedoelen we als we op 4 mei zeggen: dit nooit meer……?

[1] https://www.oost.nl/nieuws/210619/hardenberg-wil-vijf-jaar-lang-1000-asielzoekers-opvangen-en-zoekt-nu-locatie

[2] https://www.detoren.net/nieuws/hardenberg/39893/azc-blijft-nog-vijf-jaar-in-hardenberg

[3] https://www.oost.nl/nieuws/3626152/azc-hardenberg-blijft-open-gemeente-boos-bewoners-weten-niet-waar-ze-aan-toe-zijn

[4] https://nos.nl/artikel/2611655-sluiting-azc-hardenberg-volgens-gelekte-memo-coa-niet-grootste-prioriteit

[5] https://allecijfers.nl/buurt/marslanden-hardenberg/

[6] https://allecijfers.nl/buurt/baalderveld-hardenberg/