Gisteravond waren we met zo’n 60 mensen in de kerk van Radewijk. We lazen samen het verhaal van de Witte Donderdag. Dat begint zó: Jezus heeft de zijnen die Hij liefhad in de wereld liefgehad tot het uiterste. Dat uiterste, dat is vandaag…, als Hij sterft zonder wrok, wanhoop of haat. Maar in liefde. Dat samen aandachtig lezen maakt het intens: je wordt opgenomen in het verhaal, het gaat over jou, over ons. Net zoals bij The Passion in Dwingeloo: niet een verhaal van lang geleden, maar een verhaal van en voor nu. Over mensen van vlees en bloed.

Gisteren was er het verhaal van de voetwassing uit het boek van Johannes Dat is een heel concrete manier van liefhebben. Jezus gaat in zijn ondergoed 24 voeten wassen van 12 van zijn vrienden. Ook die van Judas…. Normaliter doen slaven dat. Het is een heel goor karwei. De wegen zijn in die dagen bijna allemaal onverhard en dus stoffig, de voeten zitten in sandalen en de temperatuur hoog. Kortom: smerige, zweterige stinkvoeten. En vermoedelijk met kalknagels bij sommigen, kloven en noem het maar op. In die dagen zijn “slaven” heel gewoon in de maatschappij. Zij mogen dat soort goor werk doen. Zoals wij dat doen met Polen en Roemenen, een soort loon-slaven. Het werk waar wij onze neus (stinkvoeten!) voor ophalen, doen zij en voor de rest: gauw wegwezen naar je eigen land. Jezus zal de dag erna bij het proces bij Pilatus uit populistische monden horen “weg met Hem…..”.[1]

Petrus wil niet dat Jezus zijn voeten wast. Dat gaat hem te ver. Jezus zegt: wat ik je nu doe, zul je later begrijpen. Het gaat hier om het héél concrete van die smerige stinkvoeten. Het gaat óók over het heel concrete dat je als mens soms stappen op je levenswég leven zet, wegen begaat waarmee je “vuile handen/vuile voeten/vuil spel” maakt. Kromme wegen. In veel opzichten denk je vaak bij jezelf: zoiets zal ik nooit doen, anderen misschien…. En je doet het toch, terwijl je dat echt nóóit van jezelf had gedacht. Dan val je én jezelf vaak vies (voeten, levenspad) tegen én een ander ook.  Het kan van alles zijn. Kijk in je eigen spiegel. We hebben zoveel laagjes als mens.

Als ik 13 ben fiets ik iedere dag met 4 anderen als brugpieper van Amersfoort naar Baarn. Op een dag rijd ik met mijn beste vriend samen. We moeten nog 3 km. We – vooral via mijn vriend in dit geval, maar het is zijn schuld niet! – krijgen woorden met twee wat oudere jongens. Die worden agressief en pakken mijn vriend. Vechten, bevriezen, vluchten…. Wat is je natuurlijke reactie? Mijn benen fietsen er keihard vandoor, angst neemt het van mij over en ik laat mijn vriend in de steek. Anderhalve kilometer verder schuil ik bij een groot gebouw. Na zo’n 10 minuten zie ik hem aankomen. Ontdaan, verdrietig. Ik voeg me bij hem. Met een schuldgevoel van hier tot Tokyo en van Golgotha tot aan mijn vriend. Wat kan ik zeggen????? Sukkel, loser!

Jezus heeft Petrus beter door dan hij zichzelf doorheeft. Als de haan kraait zul jij mij verloochenen. Goh, wat kun je jezelf soms positief verbazen als mens (!) en negatief tegenvallen. Van het eerste groei je, van het tweede krijg je een heel naar schuldgevoel en het is slecht voor je zelfbeeld. Natuurlijk houdt Petrus van Jezus[2] – omgekeerd nog veel meer – . Maar als angst in je komt houd je meer van jezelf dan van die ander. “Ik ken Hem niet…” Tegelijk voelt het van binnen als “verloochening van jezelf én van die ander”. Ik houd van Jezus, – ik heb mijn mening over een bepaald onderwerp, mens – , maar ik durf er niet voor uit te komen. Uit angst voor geweld, afgewezen te worden.

Het sterven van Jezus heeft alles te maken met onze zwakke kanten. Het antwoord van Jezus is niet dat hij ons de oren wast (afbrandt), maar de voeten. Gingen je voeten op wegen waar je “vies werd”, waar je jezelf schade berokkende, een ander zeer deed, in de steek liet…, het wordt je vergeven. Een nieuw begin. Schoonwassen van je voeten, ook van de paden waar je beter niet had kunnen komen.

Nu begrijp je nog niet wat ik aan je doe, Petrus… Over een aantal uren gaat er haan akelig kukelen en kom je jezelf vies tegen. Wat het met Petrus doet wordt onnavolgbaar weergegeven in de Mattheüspassie van Bach: een jánkende viool en een jankende Peterus: Erbarme Dich , heb medelijden, mijn God…. https://open.spotify.com/album/50F8gHAodJR6mSLhyooVSO?si=n6XFgVkBRhmJlPUz6EKt5w

Vergeven, wassen, schoonmaken, dat wat je zelf uiteindelijk niet kunt goedmaken. Bij Lucas – alle 4 de schrijvers over Jezus hebben het verhaal…. – zeg Jezus er dit bij: als je eenmaal tot besef van wie je bent bent gekomen (jezelf beter kent én weet dat je met alles geliefd bent), versterk dan je medemensen.[3] Ga om met anderen, die net als jij hun sterke én soms verhipt verdrietige zwakke kanten hebben. Laat je de voeten wassen, laat je liefhebben door Jezus en…, woorden van Jezus; als ik jullie je voeten was, moeten jullie ook elkaars voeten wassen.[4] Heb elkaar lief, wat er ook gebeurt…..

Die vriendschap tussen mijn vriend van vroeger en mij…., bestaat nog steeds. Heb mijn vriend onder andere om die reden nog steeds heel hoog.

[1] Johannes 19:15

[2] Johannes 21:15

[3] Lucas 22:32

[4] Johannes 13:13 en 14