Gedachten bij een crucifix rond Goede Vrijdag 2026
Het crucifix is eigenlijk veel te “mooi” als afbeelding van wat er gebeurt. Het is veel gruwelijker in de praktijk. Eigenlijk gebeurt er iets dat gaat over al onze – mijn – angsten:
Hij ondergaat dat dus allemaal. In het verleden zijn er theologen geweest die hebben gezegd: dít is “neergedaald in de hel”. Erger kan niet. Ondergaan klinkt als “het overkomt hem”. Dat is deels waar. Wat nog meer en dieper waar is: Hij kiest ervoor om het te ondergaan. Zoals alles in zijn leven bewuste keuze is om het te doen of te ondergaan: geboren worden, dit leven te delen. Niemand heeft de keuze om geboren te worden. Er zijn mensen die het leven zo lastig en ondraaglijk vinden dat ze zeggen “was ik maar niet geboren” of dat ze zichzelf het leven benemen. De maagdelijke geboorte is een ingewikkeld theologisch vraagstuk maar heeft een concrete toespitsing: Jezus kon kiezen om al dan niet te komen naar deze wereld en onder welke omstandigheden. Hij koos om te komen in schamele omstandigheden. En zijn hele actieve leven was een zoeken naar waar mensen in het donker zitten om dáár bij ze te zijn. Solidariteit tot het uiterste. Vleeswording, zo noemt Johannes het ergens, het Woord wordt “vlees” en dan mag je denken aan “rauw, kapotgeschoten, lepra”. Hij zoekt die ernstig psychotische man op bij het meer van de Gerasenen die verward en naakt rondrent. Hij zoekt een rijke man op die stikalleen is.
En aan het einde van zijn leven zoekt Hij bewust Jeruzalem én de macht van het kwaad én de macht van de dood op. De overste van deze wereld, zoals Johannes het noemt. De Voldemort uit Harry Potter. Ik vond het indrukwekkend om te zien toen ik in Jeruzalem was hoe “klein” alles was. Als Jezus onderaan de Olijfberg in Gethsemane is, is dat een kilometer van de tempel en anderhalve kilometer van Golgotha. De ándere kant van de Olijfberg is ca. 500 meter en daarachter is woestijn. Als Hij had gewild – Vader…, Uw wil geschiede – was Hij zo verdwenen en had Hij zich al die ellende kunnen besparen. Maar Hij kiest er bewust voor om dit te ondergaan. Al die angsten, al dat onrecht, geweld. Wat Hem overkomt, over Hem heen komt, is het kwaad dat in deze wereld huist en gedaan wordt. Dat in ons huist – latent of manifest – . Hij sterft en eigenlijk is dat het failliet van de mens. De mens wordt op een vrijdag geschapen. Het oordeel van God is: goed, zeer goed….. “Zie de mens”, zegt Pilatus, als hij Jezus gemarteld en wel aan “het publiek” toont. Symbool van wat er van geworden/verworden is.
Dat Hij sterft, onder-gaat door wat mensen in hun gekte bedenken, is de diepste vorm van liefde. Het is “in onze plaats”, ons failliet, onze zonden. Jawel, het woord betekent “je doel missen”.
Dat Hij ervoor kiest én dat God hem op de derde dag uit trouw aan Zijn eigen doel – ons heil, ons welzijn, ons geluk – doet opstaan, maakt die donkere vrijdag de beste vrijdag die er kan zijn. Het lot van de geschiedenis hangt letterlijk en figuurlijk vast met een aantal spijkers waaraan de Man van Smarten hangt omdat Hij niet los kan en wil laten wat Zijn hand aan ons mensen begonnen is te doen. Het is álles, het draaipunt van de geschiedenis.