Dit is het derde inspiratiestuk over een superkernachtig stuk van de apostel Paulus in de brief aan de Galaten. Ik hoop dat je het met plezier gaat lezen én geïnspireerd raakt.
Kern van het verhaal:
In Galaten 5 schrijft Paulus een verhaal met deze strekking: Een mens wordt werkelijk vrij als je beseft dat God in Christus onvoorwaardelijk van je houdt. Hij houdt niet meer van je als je je best doet voor Hem of een uitmuntende levensstijl – door je perfect aan de wetten en geboden van God te houden – hebt. Hij houdt niet minder van je als je totaal de fout in gaat. Je kunt zonder angst voor wat mensen van je vinden, wat je van jezelf vindt vrij in het leven staan: God houdt van je, vertrouw dat. Geloof/vertrouw dat betekent dat zijn liefde in je werkzaam is, de basis onder je leven. Het woord dat in het hele Nieuwe Testament wordt gebruikt is het Griekse woord “agapè”: onvoorwaardelijke liefde.
Nu ontstaat daar ook een misverstand over: mooi makkelijk! God houdt altijd van je! Of je nou goed of kwaad doet. Waarom zou je dan nog goed doen? Daar heeft Paulus een antwoord op: als je je laat leiden/beïnvloeden door Gods Geest zal je leven voor jezelf én anderen tot bloei komen. Vruchten van de Geest noemt Paulus het. Hij noemt er 9…. Deze keer als eerste: de vreugde!
Dit vind ik het aller, allervrolijkste plekje van Nederland: ijssalon de Schepper in Julianadorp. Er zit natuurlijk een woordgrap in: als je een ijsje wilt, moet dat met een ijsschep in het hoorntje worden gedaan. Maar dus ook: de Schepper. Ik was benieuwd, toen ik er voor de tweede keer was. Zouden die lui gelovig zijn en zou dat de reden zijn dat ze hun salon zó zouden noemen? Ik dus in gesprek: já hoor, uit geloof en vrolijkheid en dankbaarheid voor de Schepper hadden ze hun zaak zo genoemd. De hele schepping wordt er gevierd: bananenijs, kokosijs, vanille-ijs, perenijs, mokka-ijs enz. Alle bomen van de schepping die hun vruchten geven en waar je maar ijs van kunt maken, je kunt ervan genieten! Eén van de manieren waarop de eigenaren God eren!
Ze hebben gelijk. De Schepper – van bomen en ijsjes en dieren en mensen en alles! – is een royale, levenslustige God, Vader, Zoon én Geest! Van álle bomen mag je eten in het paradijs, pluk het leven, ontvang het als een hartelijk gegeven gunst, iedere dag opnieuw. Prediker – die heel sceptisch kan zijn over de zin van het leven en enorm realistisch is over de broosheid en kwetsbaarheid van het leven – weet toch ondanks dat alles dit: 7Dus eet je brood met vreugde, drink met een vrolijk hart je wijn. God ziet alles wat je doet allang met welbehagen aan. 8Draag altijd vrolijke kleren, kies een feestelijke geur. 9Geniet van het leven met de vrouw die je bemint. Geniet op alle dagen van je leven, die God je heeft gegeven. Het bestaan is leeg en vluchtig en je zwoegt en zwoegt onder de zon, dus geniet op elke dag. Het is het loon dat God je heeft gegeven.[1]
Een christenmens heeft dus óók – en misschien wel vooral! – als taak om het leven als geschenk/cadeau iedere dag aan te pakken en het goede van het leven te vieren en te proeven. Letterlijk dus ook, met een ijsje, of gewoon eten en drinken dat je je lekker laat smaken! Je eert je Schepper door te genieten van de koffieboon of een appel of een heerlijk broodje!
Dat is niet onaangevochten. Direct doemt “het leed” op, dat als een altijd aanwezige grote vergeler of sombermans/vrouws door de schepping kruipt. Hoezo, goede Schepper? Hoezo goede schepping? Jullie kennen allemaal het leven net als ik. Zonder volledig te zijn, het duister heeft talloze tinten grijs en zwart: oorlog, armoede, egoïsme, dood, ziekte, kanker, liefdeloosheid, scheiding, misbruik…. Wie regelmatig nieuws kijkt – niet te vaak doen, zegt Prediker, hou je hart vrij van het verdriet, wijs advies[2] – én in de privé-situatie of de kring daar omheen ellende meemaakt, kan alle vrolijkheid en vreugde kwijtraken. Dat is soms een enorm gevecht. Dat zeg ik ook uit ervaring. Maar als de vrolijkheid en de vreugde verdwijnen, als je de smaak van het leven én van het ijsje erin verlies, wint de dood, wint het donker.
Als Paulus spreekt over vreugde als vrucht van de Geest, weet hij om de drommel van het donker. In zijn volgen van Jezus wordt hij “beloond” met veel ellende: hij wordt geslagen, komt in gevangenissen terecht, wordt beschuldigd. Hij ervaart het als de consequentie – dus als iets dat erbij hoort – van geloven. Hij kán niet zwijgen over Jezus als de Zoon van de Schepper. Omdat hij in Jezus Gods trouw ziet náár zijn schepping en in de opstanding van Jezus de overwinning op het donker. En omdat hij zélf de kracht ervaart van God – de Geest! – om zich de vreugde niet te laten ontnemen. Laat me dat op drie manieren concreet maken. De eerste manier is met een stukje uit de brief van Paulus aan de Filippenzen. Dít stukje: 4Verheug je altijd in de Heer; ik zeg u nogmaals: wees altijd verheugd. 5Laat iedereen u kennen als vriendelijke mensen. De Heer is nabij. 6Wees over niets bezorgd, maar vraag in alle omstandigheden aan God wat u nodig hebt en dank Hem in uw gebeden. 7Dan zal de vrede van God, die alle verstand te boven gaat, uw hart en gedachten in Christus Jezus bewaren.
Als Paulus dit schrijft zít hij in de gevangenis. We weten niet precies waar: in Efeze, Caesarea óf Rome. Maar vast zit hij en er zou dus reden zijn voor somberheid. Hij schrijft niet: wees altijd blij. Dat kan geen mens. Hij zegt: blijf vreugde putten in de Heer. Zíe dat Hij het leven heeft gemaakt, dat Hij je nabij is in Jezus door de Geest. Sta iedere morgen op en vertrouw erop dat wát er ook gebeurt, je in de handen van God bent. Hoe vreemd ook: dan blijft er vrede in je en laat je je de kop niet gek, wanhopig of suïcidaal maken. Overwin het kwade dóór het goede.
Dat is dus iets dubbels: het vraagt om je open te stellen voor God én het veronderstelt dat God je inderdaad die kracht geeft. Het “en tóch” van de opstanding, van het leven dat het wint van de dood.
Het tweede is dit: het eerste teken dat Jezus in het evangelie van Johannes doet is een bruiloft redden die in het water dreigt te vallen: de vreugde is eruit, de wijn is op. De wijnstok wordt in het scheppingsverhaal op de derde dag geschapen tot vreugde. En die bruiloft is óók op de derde dag. Net als de opstanding van Jezus.[3] Jezus maakt van water – wat in de bijbel symbool is van ellende, somberte – wijn. En er ontstaat een gigantisch feest. De vreugde om het leven wordt hersteld! En er staat aan het einde van het verhaal dít: Dit heeft Jezus gedaan als begin van de tekenen, te Kana in Galilea, en Hij heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard; en Zijn discipelen geloofden in Hem.[4] Het woordje “begin” in het Grieks kan zowel “principe” als “begin(sel)” betekenen. Dit was het eerste wat hij deed en hier ging het hem dus in al de rest in principe om: het herstel van het leven, de vreugde!
Het derde is dit: ik wil verder wijzen op de talloze verhalen waarin Jezus mensen die in “het slop” zijn geraakt, dreigen te verzuipen in hun problemen, daaruit vist – visser van mensen, uit het water – , waardoor hun leven nieuwe vreugde en levenskracht herwint. En als laatste: kijk eens naar hoeveel verhalen in het Nieuwe Testament eindigen met een feest, hoeveel maaltijden Jezus gebruikt met mensen, vaak met mensen die in het slop zaten. Het zijn allemaal tekenen van de Zoon van de Schepper, die namens de Vader/Schepper zijn leven inzet tot het uiterste om het leven te herstellen. Paulus zélf ervaart de her-scheppingskracht van Gods Zoon in zijn eigen leven na zijn diep in de put en totaal verloren zijn na Damascus. Om die reden kan hij zelf ergens anders schrijven dat “wie in Jezus is – onder invloed van – een nieuwe schepping is”. Paradise lost, paradise found again! Vreugde, vreugde! IJstijd en dan niet omdat het leven ijskoud is, maar omdat je van vruchten van de boom ijsjes kunt maken en de Schepper ermee kunt eren.
Het vierde is de vertaalslag, naar ons, hoewel ik hoop dat je zelf met het bovenstaande al wordt aangezet om na te denken hoe je de vreugde in je eigen leven kunt kóesteren en stimuleren. Als je leeft/wandelt door de Geest, moet je er ook in blijven doorgaan, zegt Paulus in Galaten 5, als hij die vruchten opnoemt. Wat geeft jou vreugde? Mij: bos in, foto’s maken, dingen met mijn gezin doen, met God zijn en daar tijd voor nemen, tennissen, broodje shoarma met knoflook op z’n tijd, bij de zee zijn. Próef – alsof het leven een geschenk en een ijsje is – het goede van het leven, daarmee éér je de Schepper en verbeter je je eigen stemming. Soms moet je dat dus juíst wél doen als de somberheid over je heen dreigt te vallen. Van Maarten Luther, de kerkhervormer, is bekend dat hij veel last van somberheid had. Vandaag de dag – toen kende men het woord nog niet – zou je zeggen: depressief. Als je voelt dat je liever in je bed wilt blijven liggen…., ga er dan juist uit en ga bier drinken, kaarten….. Toen zijn vrouw hem weer eens zo aantrof – verdrietig en diepsomber had ze een originele aanpak: ze deed de gordijnen dicht! Dat was in die dagen teken dat er iemand gestorven was. Toen Maarten aan Käthe vroeg waarom ze dat deed, zei ze: “Jezus is gestorven en Hij is niet meer opgestaan”. Daarmee gaf ze Maarten een liefdevolle geestelijk trap onder zijn geestelijke kont😊. Het hielp. Spreuken heeft gelijk: Een vrolijk hart bevordert een goede gezondheid, een sombere geest verzwakt het lichaam.[5]
Zonder dat je je uiteraard afkeert van de ellende, het verzwijgt, verdringt enz. kun je wél je best doen je er niet door te laten intimideren. Paulus kon niet uit de gevangenis, maar wél zijn vreugde zoeken in de Heer.
Eén van de dingen die ons later bij het oordeel worden gevraagd is: heb je wel het goede van mijn schepping genoten? Of anders: zag je Mij nou als een zuurpruim die er aardigheid in had als mensen somber zijn óf de royale Schepper, die vrolijk wordt als mijn mensen het goede genieten? Lang leve de Schepper en de ijssalon!
[1] Prediker 9, prachtstuk!
[2] Prediker 11: 7Het licht is een genot. Wat een weldaad voor de ogen om de zon te zien! 8Wanneer een mens lang leeft, laat hij dan van elke dag genieten en bedenken dat de dagen van de duisternis ontelbaar zullen zijn. De toekomst is niets dan leegte. 9Geniet dus, beste vriend, van je jonge jaren, haal je hart op aan de dagen van je jeugd. Volg de wegen die je hart wil gaan, gun je ogen wat ze wensen. En onthoud bij alles wat je doet dat God je aan zijn oordeel onderwerpt. 10Belast je hart niet met verdriet en houd je lichaam vrij van kwalen, want je jeugd en jonge jaren zijn al snel voorbij.
[3] Genesis 1:11-13, Johannes 2:1-11
[4] Johannes 2:11
[5] Spreuken 17:22