Op 30 september is het 50 jaar geleden dat Wilbert, de jongen op de foto hieronder, werd gegrepen door de trein. Die kwam van links, een Duitse Dieselloc. Mijn vriend over wie de column gaat en ik stonden links van Wilbert. Hadden we rechts van hem gestaan dan waren we in Wilberts val – hij werd gelanceerd door de trein, kwam 150 meter verder terecht – meegenomen. Het is niet gebeurd. Hoe kwetsbaar zit leven in elkaar…. De vriendschap tussen mijn vriend – de toffe racist – en mij blijft…..
Wie hier in Hardenberg geboren en getogen is heeft vaak kameraden: vrienden vanaf groep 2 tot aan het graf, voor het leven dus. Wie vaker verhuist heeft ook zulke kameraden, maar ze wonen verspreid over het land, zoals bij mij. Mijn oudste vriend ken ik vanuit Baarn. We zaten samen op school en zijn 54 jaar vrienden. We zien elkaar één keer per jaar en praten dan zo weer verder. Misschien is onze vriendschap wel verdiept omdat we al vroeg beseften dat leven niet vanzelfsprekend is. Als we 12 jaar zijn fietsen we dagelijks naar Amersfoort, naar de middelbare school. Op een kwade dag staan we met een vriendje naast elkaar te wachten voor een spoorwegovergang die alleen met bellen en lichten wordt beveiligd. Ons vriendje staat net een half wiel te ver naar voren en wordt gegrepen door de trein. Hij komt om, vandaag precies 52 jaar geleden. Hadden wij aan zijn andere kant gestaan, dan was dit stukje niet geschreven.
Mijn vriend gaat medicijnen studeren en komt in Afrika terecht als dokter. De mooiste tijd van zijn leven. Hij vindt het werelddeel én de mensen fantastisch, mooier dan ons witte mensen. Daarom noemt hij zich – met een glimlach – racist. Donkere mensen zijn in alles puur, vindt hij: in hun emoties, in hun leven, in hun dansen. Wij – hij en ik – zijn gespecialiseerd in de polonaise. Verder komen we niet.
In de plaats waar hij woont is een AZC, net zo groot als het bij ons was. Hij zag onlangs drie donkere jongens staan, terwijl hij in zijn bootje rondvoer. Hij nodigde ze uit om een rondje te varen. Ze vonden het fantastisch. De vorige keer dat ze in een bootje zaten was toen ze de Middellandse zee overstaken. Dit was veilig, dit was gezellig. Ze hadden het mooi, met z’n vieren. Het is soms maar net hoe je tegen mensen aankijkt…